เริ่มต้นอย่างไรเมื่อต้องการรักษาภาวะมีบุตรยาก
สำหรับคู่รักหลายคู่ การมีลูกคือความฝันสำคัญ แต่เมื่อพยา […]
การวางแผนมีลูก หลายคนมักโฟกัสไปที่อายุ ความพร้อมด้านสุขภาพ หรือแม้แต่การพักผ่อน แต่สิ่งหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันและถูกมองข้ามก็คือ “น้ำหนักตัว” ทั้งภาวะน้ำหนักเกิน (อ้วน) และน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ (ผอมเกินไป) ล้วนมีผลต่อโอกาสตั้งครรภ์ เพราะน้ำหนักสัมพันธ์โดยตรงกับการทำงานของฮอร์โมนและระบบสืบพันธุ์
น้ำหนักตัวสัมพันธ์กับฮอร์โมนอย่างไร
ร่างกายต้องอาศัยฮอร์โมนในการควบคุมการตกไข่และการสร้างอสุจิ ซึ่งน้ำหนักตัวเป็นหนึ่งในปัจจัยที่กำหนดสมดุลของฮอร์โมนเหล่านี้
- น้ำหนักเกินหรืออ้วนมาก ทำให้ร่างกายมีไขมันสะสมสูง ส่งผลให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนมากเกินไป และไปกดการตกไข่
- น้ำหนักน้อยเกินไป ทำให้ร่างกายขาดพลังงาน ฮอร์โมนที่จำเป็นต่อการตกไข่และประจำเดือนลดลง จนบางครั้งรอบเดือนขาดหายไป
น้ำหนักเกินส่งผลต่อผู้หญิง
ผู้หญิงที่มีน้ำหนักเกินกว่ามาตรฐาน เผชิญกับภาวะที่เรียกว่า รังไข่ทำงานผิดปกติ เช่น กลุ่มอาการถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) ซึ่งทำให้ตกไข่ไม่สม่ำเสมอหรือไม่ตกไข่เลย ส่งผลโดยตรงต่อโอกาสตั้งครรภ์ น้ำหนักที่มากยังเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนเมื่อตั้งครรภ์ เช่น เบาหวานขณะตั้งครรภ์ ความดันโลหิตสูง หรือครรภ์เป็นพิษ ซึ่งไม่เพียงกระทบต่อคุณแม่ แต่ยังส่งผลถึงสุขภาพทารกในครรภ์ด้วย
น้ำหนักน้อยเกินไปก็มีผลไม่ต่างกัน
หลายคนอาจคิดว่าแค่ “ไม่อ้วน” ก็น่าจะดี แต่ในความจริงแล้วการมีน้ำหนักตัวต่ำกว่าเกณฑ์ก็เสี่ยงต่อภาวะมีบุตรยากเช่นกัน ผู้หญิงที่ผอมเกินไปมีไขมันในร่างกายไม่เพียงพอ ทำให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนลดต่ำลง รอบเดือนจึงขาดหายหรือมาไม่สม่ำเสมอ เมื่อไม่มีการตกไข่ตามปกติ โอกาสตั้งครรภ์ย่อมลดลง
น้ำหนักกับผู้ชายก็สำคัญเช่นกัน
หลายครั้งเมื่อพูดถึงภาวะมีบุตรยาก คนจะนึกถึงผู้หญิง แต่ในความจริงผู้ชายก็ได้รับผลจากน้ำหนักตัว เช่นกัน
- ผู้ชายอ้วน มีโอกาสที่คุณภาพอสุจิจะลดลง ทั้งจำนวน การเคลื่อนไหว และรูปร่าง นอกจากนี้ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนที่เป็นตัวขับเคลื่อนการสร้างอสุจิยังลดต่ำลงด้วย
- ผู้ชายผอมเกินไป ร่างกายอาจขาดสารอาหารและพลังงาน ส่งผลต่อการผลิตฮอร์โมนเพศชายและจำนวนอสุจิที่น้อยกว่าปกติ
ค่า BMI บอกอะไรได้บ้าง
การประเมินน้ำหนักที่เหมาะสมสามารถใช้ค่า ดัชนีมวลกาย (BMI) เป็นตัวช่วย โดยคำนวณจากน้ำหนัก (กิโลกรัม) หารด้วยส่วนสูง (เมตร) ยกกำลังสอง
- ต่ำกว่า 18.5 = น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์
- 18.5 – 22.9 = น้ำหนักปกติ
- 23 – 24.9 = น้ำหนักเกิน
- 25 ขึ้นไป = ภาวะอ้วน
ทำอย่างไรให้น้ำหนักสมดุลเพื่อโอกาสมีลูก
- รับประทานอาหารให้สมดุล
เลือกทานโปรตีนจากปลา เนื้อไม่ติดมัน ธัญพืช ผักผลไม้ และลดอาหารแปรรูปหรือน้ำตาลสูง
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
ไม่จำเป็นต้องหักโหม แต่ควรทำอย่างต่อเนื่อง เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือโยคะ
- พักผ่อนให้เพียงพอ
การนอนหลับอย่างมีคุณภาพช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนและลดความเครียด
- หลีกเลี่ยงสารกระตุ้น
เช่น แอลกอฮอล์หรือบุหรี่ เพราะมีผลทั้งต่อฮอร์โมนและคุณภาพอสุจิ
- ปรึกษาแพทย์หากน้ำหนักเกินหรือต่ำมากเกินไป
เพื่อหาวิธีปรับสมดุลที่เหมาะกับร่างกายแต่ละคน
น้ำหนักตัวไม่ใช่แค่เรื่องรูปร่างภายนอก การกำหนดสมดุลของฮอร์โมนและโอกาสในการตั้งครรภ์ ไม่ว่าจะมากหรือน้อยเกินไป ต่างก็มีผลต่อทั้งชายและหญิง การรักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ไม่เพียงช่วยเพิ่มโอกาสในการมีลูก แต่ยังสร้างความพร้อมด้านสุขภาพที่ดีสำหรับการตั้งครรภ์และการดูแลทารกในอนาคต
เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia
