ดึงผมจนหัวล้าน หยุดไม่ได้” หรือ “ทำไมชอบดึงผม” สัญญาณปัญหาสุขภาพจิต

หลายคนอาจเคยมีพฤติกรรม “ดึงผมเล่น” เวลารู้สึกเครียด เบื่อ หรือวิตกกังวล แต่หากทำซ้ำจนเกิดผมร่วงเป็นหย่อม ๆ หรือรู้ตัวว่าอยากหยุดแต่ทำไม่ได้ อาจเป็นสัญญาณของภาวะที่เรียกว่า โรคดึงผมตัวเอง (Trichotillomania) ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มความผิดปกติทางจิตที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมพฤติกรรมตนเองได้ยาก

โรคนี้ไม่ได้เกิดจากความอยากดึงเล่นเฉย ๆ แต่เป็นกลไกทางจิตใจที่เกิดขึ้นเมื่อร่างกายพยายามระบายความเครียดหรือความวิตกกังวลโดยไม่รู้ตัว

โรคดึงผมตัวเอง (Trichotillomania) คืออะไร

เป็นภาวะที่ผู้ป่วยมีแรงกระตุ้นอยาก “ดึงผม ขนคิ้ว หรือขนตา” ซ้ำ ๆ แม้รู้ว่าทำแล้วผมจะร่วงหรือเกิดแผลก็ยังหยุดไม่ได้ มักเกิดขึ้นในช่วงที่รู้สึกเครียด วิตกกังวล เบื่อ หรือกดดันจิตใจ

อาการที่สังเกตได้

• มีรอยผมร่วงเป็นหย่อม ๆ บนศีรษะ ขนตา หรือคิ้ว
• รู้สึกโล่ง สบาย หรือคลายกังวลหลังจากดึงผม
• รู้สึกอยากดึงผมเมื่ออยู่ในภาวะเครียดหรือเบื่อ
• พยายามหยุดหลายครั้งแต่ไม่สามารถทำได้
• หลังดึงผมมักรู้สึกผิดหรือไม่พอใจในตัวเอง

สาเหตุที่อาจเกี่ยวข้อง

• ความเครียดสะสมหรือวิตกกังวลในระยะยาว
• ความผิดปกติของสารเคมีในสมอง โดยเฉพาะสารเซโรโทนินและโดปามีน
• การเรียนรู้หรือเลียนแบบพฤติกรรมบางอย่างตั้งแต่วัยเด็ก
• บางกรณีอาจเกิดร่วมกับโรคซึมเศร้าหรือโรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD)

ผลกระทบต่อร่างกายและจิตใจ

• ผมร่วงเป็นหย่อมจนเห็นได้ชัด เกิดแผลหรือการติดเชื้อบนหนังศีรษะ
• สูญเสียความมั่นใจในรูปลักษณ์ภายนอก
• รู้สึกอาย ไม่กล้าเข้าสังคมหรือพบปะผู้คน
• ความเครียดและความรู้สึกผิดเพิ่มมากขึ้น
• ในบางรายอาจเกิดภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวลร่วมด้วย

แนวทางการดูแลและรักษา

• ปรึกษาจิตแพทย์ด้านสุขภาพจิต เพื่อหาสาเหตุและแนวทางการรักษาที่เหมาะสม
• ใช้วิธีการบำบัดพฤติกรรม (Cognitive Behavioral Therapy: CBT) เพื่อเรียนรู้การควบคุมแรงกระตุ้น
• ฝึกคลายความเครียด เช่น การออกกำลังกาย การฝึกหายใจ หรือการทำสมาธิ
• หากมีอาการรุนแรง อาจใช้ยาควบคุมความวิตกกังวลหรือยาต้านซึมเศร้าร่วมด้วย
• ให้คนใกล้ชิดช่วยสังเกตและให้กำลังใจ ไม่ตำหนิหรือซ้ำเติม

คำแนะนำเพิ่มเติม

โรคดึงผมตัวเองสามารถรักษาให้ดีขึ้นได้ หากได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี สิ่งสำคัญคือการยอมรับว่าปัญหานี้ไม่ได้เกิดจาก “ความอ่อนแอ” แต่เป็นภาวะทางจิตใจที่ต้องได้รับความเข้าใจและการบำบัดอย่างต่อเนื่อง

พฤติกรรมดึงผมตัวเองไม่ใช่แค่เรื่องนิสัย แต่เป็นสัญญาณของความเครียดและความวิตกกังวลที่ซ่อนอยู่ในใจ การยอมรับว่า “ต้องการความช่วยเหลือ” คือการฟื้นฟู ไม่ว่าจะเป็นการบำบัดพฤติกรรม (CBT) หรือพูดคุยกับจิตแพทย์ ล้วนช่วยให้จัดการแรงกระตุ้นและลดอาการได้ อย่าตำหนิตัวเองหรือคนที่มีภาวะนี้ เพราะโรคดึงผมสามารถรักษาให้ดีขึ้นได้ เมื่อมีความเข้าใจและการดูแลอย่างต่อเนื่อง