เจาะลึกความเสี่ยงจากนวดไทย ภัยเงียบที่หลายคนไม่ทันระวัง
การนวดไทย เป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมที่อยู่คู่สังคมไทยมา ด้ว […]
“แพทย์แผนไทย” หลายคนอาจนึกถึงหมอนวด หมอสมุนไพร หรือยาต้มขม ๆ แต่ในความเป็นจริง แพทย์แผนไทยคือวิชาชีพที่มีความรู้เชิงลึก และมีระบบการดูแลสุขภาพที่เป็นองค์รวม สืบทอดภูมิปัญญามาจากบรรพบุรุษ และยังคงมีบทบาทอย่างชัดเจนในระบบสาธารณสุขไทยในปัจจุบัน แพทย์แผนไทยมีหน้าที่อะไรบ้าง รักษาโรคแบบไหนได้บ้าง และแตกต่างจากแพทย์แผนปัจจุบันอย่างไร บทความนี้จะพาไปรู้จักอย่างละเอียด
แพทย์แผนไทยคือใคร
แพทย์แผนไทย คือ ผู้ที่ผ่านการอบรมและได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพด้านเวชกรรมแผนไทยจากกระทรวงสาธารณสุข มีความรู้ทั้งด้านทฤษฎี และทักษะการวินิจฉัยโรค การใช้สมุนไพร การนวด การประคบ และวิธีการบำบัดแบบองค์รวมตามหลักของ “ธาตุเจ้า” ได้แก่ ดิน น้ำ ลม ไฟ เป็นพื้นฐานของแนวคิดแพทย์แผนไทย
หน้าที่ของแพทย์แผนไทยมีอะไรบ้าง
- วินิจฉัยโรคตามหลักธาตุ
แพทย์แผนไทยจะพิจารณาภาวะความผิดปกติของร่างกายตาม “สมดุลของธาตุ” ไม่เน้นการตรวจเจาะ หรือใช้เครื่องมือทันสมัย แต่ใช้วิธีสังเกต ลูบ คลำ ดูลักษณะชีพจร ผิวหนัง ลิ้น น้ำเสียง และพฤติกรรมของผู้ป่วย
- การใช้สมุนไพรไทยในการรักษา
ยาสมุนไพรไทยเป็นสิ่งสำคัญของแพทย์แผนไทย โดยอาจเป็นรูปแบบยาต้ม ยาผง ยาลูกกลอน หรือยาป้าย แพทย์จะเลือกใช้ตามสภาพโรค เช่น รากฟ้าทะลายโจรใช้ลดไข้ ใบบัวบกช่วยลดการอักเสบ
- การนวดไทยเพื่อบำบัดและฟื้นฟู
แพทย์แผนไทยใช้การนวดแผนไทย เป็นส่วนหนึ่งของการรักษา เช่น นวดคลายกล้ามเนื้อ แก้อาการออฟฟิศซินโดรม นวดขับลม หรือนวดปรับสมดุลพลังงานภายใน
- การประคบร้อน การอบสมุนไพร
เทคนิคเหล่านี้ ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด ลดอาการปวดเมื่อย ฟื้นฟูร่างกายหลังคลอด หรือช่วยผู้ป่วยโรคเรื้อรังให้มีคุณภาพชีวิตดีขึ้น
- ให้คำแนะนำเรื่องการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม
แพทย์แผนไทย จะเน้นการปรับสมดุลชีวิต ไม่เน้นการรักษาเฉพาะอาการเฉียบพลัน เช่น แนะนำอาหารตามธาตุ ออกกำลังกายที่เหมาะกับสภาพร่างกาย และวิธีคลายความเครียดตามธรรมชาติ
- ช่วยฟื้นฟูผู้ป่วยหลังจากการรักษาด้วยแพทย์แผนปัจจุบัน
ผู้ป่วยโรคบางชนิด เช่น มะเร็งหรือเบาหวาน หลังได้รับยาเคมีหรือผ่าตัด อาจหันมาใช้บริการแพทย์แผนไทย เพื่อบรรเทาผลข้างเคียงหรือ ฟื้นฟูร่างกายให้กลับมาแข็งแรงเร็วขึ้น
แพทย์แผนไทยรักษาโรคแบบไหนได้บ้าง
- โรคระบบกล้ามเนื้อและกระดูก เช่น ปวดหลัง ปวดไหล่ ข้อเข่าเสื่อม ออฟฟิศซินโดรม
- โรคในระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องอืด จุกเสียด ลมในช่องท้องมาก
- โรคในระบบทางเดินหายใจ เช่น หวัดเรื้อรัง ภูมิแพ้
- โรคผิวหนังบางชนิด เช่น ผื่นคัน เชื้อราที่ผิวหนัง
- อาการหลังคลอดและสุขภาพสตรี เช่น มดลูกเข้าอู่ไม่ดี อาการปวดประจำเดือน
- อาการอ่อนเพลีย เครียด นอนไม่หลับ แพทย์แผนไทยจะใช้วิธีปรับสมดุลธาตุควบคู่กับสมุนไพร
แพทย์แผนไทยไม่สามารถทำอะไรได้บ้าง
แพทย์แผนไทยจึงเหมาะสำหรับโรคทั่วไป การป้องกัน ฟื้นฟู และการดูแลในระยะยาว ควรทำงานควบคู่กับแพทย์แผนปัจจุบัน อย่างเข้าใจและเกื้อหนุนกัน แพทย์แผนไทยจะมีบทบาทสำคัญ แต่ก็มีข้อจำกัด เช่น
- ไม่สามารถผ่าตัด หรือใช้เครื่องมือแพทย์ทันสมัย
- ไม่สามารถสั่งยาควบคุมพิเศษ หรือยาปฏิชีวนะตามหลักแพทย์แผนปัจจุบัน
- ไม่ควรใช้ในการรักษาอาการเฉียบพลันที่อาจอันตรายถึงชีวิต เช่น หัวใจวาย เส้นเลือดสมองแตก อุบัติเหตุรุนแรง
คำแนะนำก่อนเข้ารับการรักษากับแพทย์แผนไทย
- ควรตรวจสอบว่าเป็นผู้ที่ได้รับใบอนุญาตประกอบ โรคศิลปะแผนไทยจากกระทรวงสาธารณสุข
- แจ้งประวัติสุขภาพหรือโรคประจำตัวให้ครบถ้วน โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาประจำหรือเคยผ่าตัด
- ปรึกษาแพทย์แผนปัจจุบันร่วมด้วย ในกรณีที่โรคมีความซับซ้อน หรือไม่แน่ใจว่าสมควรใช้แพทย์แผนไทยหรือไม่
แพทย์แผนไทย ไม่ใช่แค่วิชาชีพดั้งเดิม แต่เป็นอีกทางเลือกในการดูแลสุขภาพที่สอดคล้องกับ วิถีชีวิตของคนไทยมาอย่างยาวนาน และในปัจจุบันก็ยังคงพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อผสานกับศาสตร์สมัยใหม่ อย่างสมดุล เพราะสุขภาพที่ดีนั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการรักษาเพียงอย่างเดียว แต่คือการดูแลทั้งกาย ใจ และวิถีชีวิต
เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia
