ทางเลือกเมื่อท้องไม่พร้อม การปรึกษา, การดูแล, และการยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย
เมื่อพบว่าตั้งครรภ์ไม่พร้อม สิ่งแรกที่ควรทำคือ “ต […]
ความกลัวเป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ ใคร ๆ ก็กลัวบางอย่างได้ เช่น กลัวแมลง กลัวความสูง หรือกลัวการพูดต่อหน้าคนเยอะ ๆ แต่หากความกลัวนั้นรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน จนไม่กล้าออกจากบ้าน ไม่กล้าทำงาน หรือหลีกเลี่ยงสถานการณ์บางอย่างอย่างสุดโต่ง ความกลัวนั้นอาจไม่ใช่แค่ความรู้สึกชั่วคราว แต่เป็นสัญญาณของ โรคกลัวแบบเฉพาะเจาะจง (Phobia) แล้วก็ได้
Phobia คืออะไร
Phobia เป็น โรคในกลุ่มความผิดปกติทางความวิตกกังวล (Anxiety Disorders) ที่เกิดจากความกลัวบางสิ่งบางอย่างแบบ “มากเกินเหตุ” โดยผู้ที่เป็นโรคนี้จะรู้ตัวดีว่ากลัวเกินจริง แต่ไม่สามารถควบคุมความกลัวนั้นได้ ส่งผลให้ต้องเลี่ยงสถานการณ์นั้นตลอดเวลา บางรายถึงขั้นมีอาการทางกายร่วม เช่น หัวใจเต้นแรง เหงื่อออก ตัวสั่น หรือหายใจไม่ทันเลย
อาการของคนที่เป็น Phobia
คนที่เป็นโรคนี้มีอาการชัดเจนเมื่อเจอสิ่งที่ตนกลัว หรือแค่คิดถึงก็อาจเกิดอาการได้ เช่น
- ใจเต้นเร็ว หายใจไม่อิ่ม หน้ามืด
- รู้สึกอยากหนีจากสถานการณ์นั้นทันที
- มีความรู้สึก “กลัวจนเป็นอัมพาต” ขยับตัวไม่ได้
- กังวลล่วงหน้าอย่างรุนแรงเมื่อรู้ว่าจะต้องเจอสิ่งที่กลัว
- เลี่ยงทุกทางเพื่อไม่ให้เจอสถานการณ์นั้น แม้จะส่งผลกระทบต่อชีวิต
Phobia มีกี่ประเภท
Phobia มีหลากหลายแบบ โดยทั่วไปสามารถแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ดังนี้
- Specific Phobia
กลัวสิ่งของหรือสถานการณ์เฉพาะ เช่น กลัวแมลง กลัวเข็ม กลัวเครื่องบิน กลัวเลือด - Social Phobia (Social Anxiety Disorder)
กลัวสถานการณ์ทางสังคม เช่น กลัวการพูดในที่สาธารณะ กลัวถูกจับตามอง หรือกลัวการเข้าสังคมจนถึงขั้นหลีกเลี่ยงไม่ออกจากบ้าน - Agoraphobia
กลัวสถานที่เปิดโล่ง ที่กว้าง หรือสถานการณ์ที่ไม่สามารถหนีออกได้ง่าย เช่น รถไฟฟ้า ลิฟต์ ห้างสรรพสินค้า หรือสถานที่แออัด
Phobia ต่างจากความกลัวทั่วไปอย่างไร
| ความกลัวทั่วไป | โรค Phobia |
| กลัวแต่ยังควบคุมได้ | กลัวแบบควบคุมไม่ได้เลย |
| ไม่กระทบชีวิตประจำวัน | เลี่ยงทุกทาง จนใช้ชีวิตปกติไม่ได้ |
| กลัวแล้วหายไป | กลัวแบบฝังลึก ไม่หายเอง |
| เจอสิ่งที่กลัวแล้วยังพอประคองตัวได้ | เจอแล้วอาจมีอาการทางกายทันที เช่น หายใจไม่ทัน ใจสั่น |
Phobia เกิดจากอะไร
ปัจจัยที่ทำให้เกิด Phobia มีหลายอย่าง เช่น
- เคยมีประสบการณ์ไม่ดีมาก่อน เช่น ถูกล้อ ถูกบูลลี่ หรือเจอเหตุการณ์กระทบใจ
- การเรียนรู้จากคนใกล้ตัว เช่น พ่อแม่กลัวงูมาก เด็กก็อาจซึมซับจนกลัวตาม
- สภาพแวดล้อมที่กดดัน หรือมีความเครียดเรื้อรัง
- ความไม่สมดุลของสารเคมีในสมอง เช่น serotonin หรือ dopamine
Phobia รักษาได้ไหม
รักษาได้ โดยแนวทางการรักษาที่แพทย์มักใช้ ได้แก่
- จิตบำบัดแบบ CBT (Cognitive Behavioral Therapy)
เพื่อปรับความคิดเกี่ยวกับสิ่งที่กลัว ควบคู่กับการฝึกเผชิญหน้าอย่างปลอดภัย (Exposure Therapy) - ใช้ยา เช่น ยาคลายกังวลหรือยาต้านเศร้าในบางกรณี เพื่อช่วยลดอาการร่วมขณะเข้ารับการบำบัด
- การฝึกหายใจ / ฝึกสมาธิ ช่วยลดความตื่นตระหนกเมื่อเผชิญสิ่งกระตุ้น
สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์
- เลี่ยงการใช้ชีวิตประจำวันเพราะกลัว
- อาการทางกายเกิดขึ้นบ่อยจนรบกวน
- มีความคิดอยากทำร้ายตัวเองเพราะความอึดอัด
- ใช้ชีวิตด้วยความเครียดสะสมทุกวัน
- รู้สึกไม่มีใครเข้าใจอาการของตัวเอง
ความกลัวเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าความกลัวนั้นรุนแรงจนส่งผลต่อชีวิตประจำวัน กีดกันเราออกจากสังคม หรือต้องหลีกเลี่ยงสิ่งใดสิ่งหนึ่งตลอดเวลา นั่นอาจไม่ใช่แค่ความกลัวทั่วไป แต่เป็นสัญญาณของโรค Phobia ที่ควรได้รับการดูแลอย่างจริงจัง การเข้าใจอาการและยอมรับตัวเองคือสิ่งที่สำคัญ และการเข้ารับคำปรึกษาจะช่วยให้ใจเรากลับมาอยู่ในจุดที่สบายขึ้นได้อีกครั้งค่ะ
เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia
