ฟันปลอมแบบถอดได้กับแบบติดแน่น ต่างกันอย่างไร
เมื่อฟันธรรมชาติเสียไป ไม่ว่าจะจากอุบัติเหตุ โรคเหงือก […]
ถึงแปรงฟันเช้าเย็นทุกวัน แต่กลับยังมี “หินปูน” เกาะแน่นอยู่ตามร่องฟัน เสี่ยงต่อปัญหาเหงือกอักเสบ กลิ่นปาก หรือแม้แต่ฟันโยกในระยะยาว หากไม่ได้รับการขูดหินปูนอย่างสม่ำเสมอ อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพช่องปากมากกว่าที่คิด
หินปูนคืออะไร? เกิดจากอะไร?
หินปูน (Dental Calculus หรือ Tartar) คือคราบจุลินทรีย์ที่สะสมอยู่บนฟัน เมื่อแปรงฟันไม่สะอาดคราบเหล่านี้จะค่อย ๆ สะสมและ “แข็งตัว” กลายเป็นก้อนแข็งสีเหลืองหรือน้ำตาลเกาะอยู่บริเวณขอบเหงือก หรือระหว่างซี่ฟัน โดยเฉพาะบริเวณฟันล่างด้านใน และฟันบนด้านนอก ถึงจะแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟันทุกวัน แต่ก็ยังอาจมีคราบจุลินทรีย์บางส่วนที่กำจัดไม่หมด และเมื่อเวลาผ่านไปก็จะตกตะกอนกลายเป็นหินปูน และไม่สามารถแปรงออกได้ ต้องใช้เครื่องมือทันตกรรมในการขจัดออกเท่านั้น
การขูดหินปูนคืออะไร?
การขูดหินปูน (Scaling) คือกระบวนการใช้เครื่องมือทันตกรรมในการขจัดคราบหินปูนที่เกาะอยู่บนผิวฟัน โดยทันตแพทย์จะใช้เครื่องขูดหินปูนแบบใช้มือ หรือเครื่องขูดไฟฟ้า (ultrasonic scaler) ที่สามารถสั่นด้วยคลื่นความถี่สูงเพื่อแยกคราบหินปูนออกจากตัวฟันอย่างอ่อนโยน บางคลินิกอาจมีบริการ “ขัดฟัน” ต่อด้วยผงขัดฟันละเอียด เพื่อทำให้ผิวฟันเรียบและลดการสะสมของคราบใหม่
การขูดหินปูนเจ็บไหม?
การขูดหินปูนจะไม่เจ็บ แต่ในบางรายที่มีหินปูนจำนวนมาก หรือมีอาการเหงือกอักเสบ อาจรู้สึกระคายเคืองหรือเสียวฟันขณะทำได้เล็กน้อย ทันตแพทย์สามารถพิจารณาใช้ยาชาทาเฉพาะจุดหากคนไข้รู้สึกไม่สบายตัวมากเกินไป
ขูดหินปูนบ่อยแค่ไหนถึงเหมาะสม?
ควรขูดหินปูน ปีละ 1–2 ครั้ง หรือทุก 6 เดือน สำหรับคนที่มีสุขภาพช่องปากดี ไม่มีคราบหินปูนสะสมมาก แต่หากมีแนวโน้มเกิดหินปูนง่าย มีเหงือกอักเสบ หรือเป็นโรคปริทันต์ อาจจำเป็นต้องขูดถี่กว่านั้น เช่น ทุก 3–4 เดือน
ประโยชน์ของการขูดหินปูน
- ลดความเสี่ยงโรคเหงือกอักเสบ หินปูนคือแหล่งสะสมของแบคทีเรียที่ทำให้เหงือกบวม แดง หรือมีเลือดออกง่าย หากปล่อยไว้อาจลุกลามเป็นโรคปริทันต์ที่ส่งผลต่อกระดูกเบ้าฟัน
- ป้องกันกลิ่นปากเรื้อรัง คราบหินปูนเป็นแหล่งสะสมกลิ่นได้ดีมาก หากไม่กำจัดอาจทำให้ลมหายใจไม่สดชื่นแม้จะแปรงฟันสม่ำเสมอ
- ลดการสะสมคราบใหม่ ผิวฟันที่ขัดแล้วจะเรียบขึ้น ทำให้คราบอาหารเกาะยากขึ้น ช่วยลดการสะสมหินปูนใหม่ได้ในระดับหนึ่ง
- ตรวจสุขภาพฟันเบื้องต้นได้ในตัว ทุกครั้งที่ขูดหินปูน ทันตแพทย์จะตรวจสุขภาพฟันโดยรวม ซึ่งช่วยตรวจพบฟันผุหรือปัญหาอื่น ๆ ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
ถ้าไม่ขูดหินปูนเลยจะเกิดอะไรขึ้น?
- ฟันเหลือง ดูไม่สะอาด แม้จะแปรงฟันเป็นประจำ
- เหงือกอักเสบเรื้อรัง บวมแดงหรือมีเลือดออกขณะแปรงฟัน
- มีกลิ่นปากจากแบคทีเรียในคราบ
- เสี่ยงเป็นโรคปริทันต์ขั้นรุนแรง เหงือกร่น ฟันโยก หรือฟันหลุด
- การดูแลช่องปากในอนาคตจะยากและต้องใช้เวลามากขึ้นในการรักษา
ข้อควรปฏิบัติหลังขูดหินปูน
- หลีกเลี่ยงของร้อนจัดหรือเย็นจัด 1–2 วันแรก
- อาจมีเลือดซึมหรือเหงือกบวมนิดหน่อย ถือเป็นอาการปกติ
- แปรงฟันเบา ๆ ด้วยขนนุ่ม และใช้ไหมขัดฟันร่วมด้วย
- หากรู้สึกเสียวฟันมากผิดปกติ ควรแจ้งทันตแพทย์
- งดสูบบุหรี่ หรืออาหารรสจัดในช่วงแรก เพื่อให้เหงือกฟื้นตัวเร็ว
ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการขูดหินปูน
- ขูดหินปูนบ่อย ๆ แล้ว “ฟันห่าง” หรือ “ฟันโยก”?
หินปูนอาจทำให้รู้สึกว่าฟันแน่นผิดปกติ แต่เมื่อเอาออกแล้วฟันอาจขยับเล็กน้อย แต่ไม่ใช่สาเหตุให้ฟันโยก ฟันโยกเกิดจากโรคเหงือกมากกว่า - ขูดหินปูนแล้วเสียวฟันนาน?
เป็นอาการชั่วคราว หากผิวรากฟันถูกเปิด จะเสียวเล็กน้อย 1–2 วัน และจะหายไปเมื่อเหงือกฟื้นตัว
ใครควรให้ความสำคัญกับการขูดหินปูนมากเป็นพิเศษ?
- คนจัดฟัน หรือใส่อุปกรณ์ในช่องปาก
- คนที่สูบบุหรี่ หรือดื่มชา กาแฟเป็นประจำ
- คนที่มีประวัติเป็นโรคเหงือก หรือฟันผุง่าย
- คนที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ซึ่งสัมพันธ์กับโรคเหงือก
- คนที่มีลมหายใจไม่สดชื่นแม้ดูแลช่องปากดี
การขูดหินปูนเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยรักษาสุขภาพช่องปากในระยะยาว เพราะหินปูนเป็นตัวการก่อโรคเหงือก กลิ่นปาก และฟันโยก การขูดหินปูนปีละ 1–2 ครั้ง หรือบ่อยตามความจำเป็น ช่วยลดคราบแบคทีเรีย ป้องกันโรคปริทันต์ และยังเปิดโอกาสให้คุณหมอได้ตรวจสุขภาพฟันเบื้องต้นทุกครั้ง ไม่ต้องกังวลว่าเจ็บหรือฟันจะโยก เพราะเครื่องมือสมัยใหม่ทำให้ขูดหินปูนได้อย่างปลอดภัย ไม่เจ็บแรง และยังเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการดูแลฟันให้แข็งแรงและยิ้มได้อย่างมั่นใจค่ะ
เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia
