ทางเลือกเมื่อท้องไม่พร้อม การปรึกษา, การดูแล, และการยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย
เมื่อพบว่าตั้งครรภ์ไม่พร้อม สิ่งแรกที่ควรทำคือ “ต […]
เมื่อเจอเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจอย่างรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นอุบัติเหตุ การสูญเสีย หรือเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับความรุนแรง บางครั้งความทรงจำเหล่านั้นไม่ได้เลือนหายไป แต่กลับวนกลับมาในรูปแบบของ ฝันร้าย ภาพหลอน ความหวาดกลัว หรืออาการหวาดผวา ที่รู้จักกันในชื่อ PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder) หรือโรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ วิธีการบำบัดที่ได้รับความสนใจมากขึ้นคือ EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) ถูกยืนยันจากงานวิจัยมากมายว่าเป็นเครื่องมือที่ช่วยผู้ป่วย PTSD ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
PTSD คืออะไร ทำไมต้องรักษา
PTSD เกิดขึ้นเมื่อสมองไม่สามารถประมวลผลความทรงจำที่กระทบกระเทือนใจได้อย่างปกติ ทำให้ผู้ป่วย “ติดอยู่” กับความทรงจำนั้น ส่งผลให้อารมณ์และร่างกายตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวรุนแรงกว่าปกติ เช่น สะดุ้งตกใจง่าย หลีกเลี่ยงสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ หรือรู้สึกผิดกับสิ่งที่เกิดขึ้น หากไม่ได้รับการรักษา อาการ PTSD สามารถกระทบต่อคุณภาพชีวิต ความสัมพันธ์ และการทำงาน
EMDR คืออะไร
EMDR เป็นวิธีการบำบัดทางจิตใจที่ถูกพัฒนา โดยนักจิตวิทยาชาวอเมริกัน หลักการสำคัญของ EMDR คือการช่วยให้สมองสามารถ “ประมวลผล” ความทรงจำที่บอบช้ำได้อย่างถูกต้อง จนทำให้ผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บปวดเหมือนเดิมเมื่อคิดถึงเหตุการณ์นั้นอีก เทคนิคที่ใช้คือการให้ผู้ป่วย “จดจ่อกับความทรงจำ” พร้อมกับการกระตุ้นการเคลื่อนไหวของดวงตา หรือการกระตุ้นแบบสองข้างของร่างกาย เช่น การเคาะมือสลับซ้ายขวา เสียง หรือการสัมผัส
หลักการทำงานของ EMDR
เวลาคนเรานอนหลับในช่วง REM Sleep ดวงตาจะกลอกไปมาอย่างรวดเร็ว เป็นช่วงที่สมองประมวลผลและจัดการความทรงจำ EMDR ใช้หลักการคล้ายกัน โดยการกระตุ้นการเคลื่อนไหวของดวงตาจะช่วยให้สมอง “ปลดล็อก” ความทรงจำที่ติดค้างและนำมาประมวลผลใหม่อย่างเป็นกลาง เมื่อทำซ้ำหลายครั้ง ความทรงจำที่เคยสร้างความเจ็บปวดจะยังอยู่ แต่ความรู้สึกที่เคยรุนแรงจะค่อย ๆ ลดลง ผู้ป่วยสามารถคิดถึงเหตุการณ์นั้นได้โดยไม่ถูกครอบงำทางอารมณ์เหมือนเดิม
ขั้นตอนการบำบัดด้วย EMDR
- การประเมิน (Assessment)
นักบำบัดจะสอบถามเหตุการณ์ที่เป็นต้นตอของอาการ PTSD และกำหนดความทรงจำเป้าหมายที่จะทำการบำบัด
- การเตรียมตัว (Preparation)
ผู้ป่วยจะได้รับการอธิบายขั้นตอน เพื่อสร้างความรู้สึกปลอดภัย
- การโฟกัส (Desensitization)
ผู้ป่วยถูกกระตุ้นด้วยการเคลื่อนไหวตาหรือการกระตุ้นสองข้าง พร้อมทั้งจดจ่อกับความทรงจำ
- การติดตามผล (Reprocessing)
ความทรงจำจะถูกสมองจัดเก็บใหม่ ทำให้ความรู้สึกเจ็บปวดลดลง
- การตรวจสอบ (Closure & Reevaluation)
ติดตามผลในแต่ละครั้งเพื่อดูว่าความรู้สึกเปลี่ยนไปมากน้อยแค่ไหน
ข้อดีของ EMDR
- ไม่จำเป็นต้องใช้ยาในหลายกรณี
- ลดอาการได้รวดเร็วเมื่อเทียบกับบางการบำบัด
- ช่วยให้ผู้ป่วยกลับมามีชีวิตประจำวันได้เร็วขึ้น
- ใช้ได้กับหลายปัญหาทางใจ เช่น วิตกกังวลหรือภาวะซึมเศร้า
ข้อควรระวัง
EMDR ไม่เหมาะสำหรับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่ยังไม่พร้อมเผชิญหน้ากับความทรงจำที่กระทบกระเทือนใจ และต้องทำโดยแพทย์ที่ผ่านการอบรมเท่านั้น การทำด้วยตนเองหรือผู้ที่ไม่มีความชำนาญอาจเสี่ยงทำให้อาการแย่ลง
EMDR เป็นอีกการบำบัด PTSD ที่ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถเผชิญหน้ากับความทรงจำอันเจ็บปวดโดยไม่ถูกครอบงำทางอารมณ์เหมือนเดิม ถือเป็นความหวังสำคัญสำหรับใครที่กำลังเผชิญโรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ วิธีนี้อาจไม่เหมาะกับทุกคน แต่สำหรับหลาย ๆ ราย EMDR ได้พิสูจน์แล้วว่าสามารถคืนอิสระทางใจและคุณภาพชีวิตกลับมาได้
เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia
