นัดหมายปรึกษาจิตแพทย์เรื่องโรคซึมเศร้ามีขั้นตอนอะไรบ้าง สำหรับคนที่เริ่มรู้สึกว่าใจไม่ไหวแล้ว
หลายคนเริ่มรู้สึกว่าตัวเองกำลังไม่ไหวแล้ว แต่ยังไม่กล้า […]
ปัญหาการกินผิดปกติ เป็นกลุ่มโรคทางจิตที่มีผลกระทบอย่างรุนแรงต่อการรับประทานอาหารและความสัมพันธ์กับร่างกาย สองในปัญหาการกินผิดปกติที่พบได้บ่อยคือ Anorexia nervosa (แอนอเร็กเซีย) และ Bulimia nervosa (บูลิเมีย) ทั้งสองโรคนี้มีความเกี่ยวข้องกับการควบคุมอาหารและรูปร่าง แต่แตกต่างกันในลักษณะของพฤติกรรมและวิธีการจัดการกับร่างกาย
ในบทความนี้เราจะทำความรู้จักกับโรคเหล่านี้ รวมถึงสาเหตุ อาการที่ควรระวัง และวิธีการรักษา
1. Anorexia nervosa (แอนอเร็กเซีย)
Anorexia nervosa หรือ แอนอเร็กเซีย เป็นภาวะที่บุคคลมีความกลัวอย่างรุนแรงในการเพิ่มน้ำหนักและมักจะมีการจำกัดการกินอาหารอย่างรุนแรง พฤติกรรมนี้มักจะเกิดขึ้นกับผู้ที่มีภาพลักษณ์ของร่างกายไม่เหมาะสมและมองว่าตัวเองอ้วน แม้ว่าจะมีน้ำหนักต่ำกว่ามาตรฐานแล้วก็ตาม
อาการที่พบได้ในผู้ป่วย Anorexia ได้แก่
- การจำกัดปริมาณอาหารอย่างมาก
- การออกกำลังกายหนักเกินไปเพื่อเผาผลาญแคลอรี
- การมีความกลัวอย่างรุนแรงในการเพิ่มน้ำหนักหรืออ้วนขึ้น
- การเห็นภาพร่างกายตัวเองผิดไปจากความเป็นจริง มองตัวเองอ้วนแม้ว่าจะผอม
- อาการทางร่างกาย เช่น ผิวแห้ง ผมร่วง และประจำเดือนไม่มา
การทำร้ายร่างกายจากการขาดสารอาหารที่จำเป็นอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรง เช่น ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นผิดปกติ และกระดูกบางหรือหักได้ง่าย
2. Bulimia nervosa (บูลิเมีย)
Bulimia nervosa หรือ บูลิเมีย เป็นภาวะการกินผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคอาหารในปริมาณมากเกินไปในช่วงเวลาสั้นๆ ซึ่งจะตามมาด้วยการพยายามขับสารอาหารที่กินเข้าไปออกจากร่างกายโดยวิธีต่างๆ เช่น การอาเจียน การใช้ยาระบาย หรือการออกกำลังกายอย่างหนัก เพื่อหลีกเลี่ยงการเพิ่มน้ำหนัก
อาการที่พบได้ในผู้ป่วย Bulimia ได้แก่
- การกินอาหารในปริมาณมากเกินไปในช่วงเวลาสั้นๆ
- การพยายามกำจัดอาหารที่กินไป เช่น การอาเจียนหรือใช้ยาระบาย
- ความรู้สึกผิดหรืออายหลังจากการกินมากเกินไป
- การหลีกเลี่ยงการทานอาหารในที่สาธารณะเพื่อไม่ให้ถูกเห็น
- มีความกลัวอย่างรุนแรงในการเพิ่มน้ำหนักแม้จะมีน้ำหนักปกติ
บุคคลที่เป็นโรคบูลิเมียอาจมีปัญหากับฟันผุจากการอาเจียนบ่อยๆ รวมถึงปัญหาทางร่างกายอื่นๆ เช่น ภาวะขาดน้ำและภาวะสมดุลของอิเล็กโทรไลต์
3. ความแตกต่างระหว่าง Anorexia และ Bulimia
แม้ว่าทั้งสองโรคนี้จะเกี่ยวข้องกับปัญหาการควบคุมอาหารและรูปร่าง แต่ก็มีความแตกต่างในลักษณะพฤติกรรม
- Anorexia คือการจำกัดการกินอาหารอย่างรุนแรงและมักจะมีน้ำหนักตัวต่ำกว่ามาตรฐาน
- Bulimia คือการกินอาหารในปริมาณมากเกินไปแล้วตามมาด้วยการพยายามขับออกจากร่างกายด้วยวิธีต่างๆ เช่น การอาเจียน
ทั้งสองโรคนี้สามารถทำให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและจิตใจอย่างรุนแรง และมักจะเกิดจากความเครียด ภาวะวิตกกังวล และความกดดันจากสังคมในเรื่องรูปร่างและภาพลักษณ์
4. สาเหตุของการเกิด Anorexia และ Bulimia
สาเหตุของการเกิดทั้งสองโรคมักจะเป็นผลมาจากหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับสภาพแวดล้อม จิตใจ และการรับรู้ของตัวเอง
- ปัจจัยทางสังคม ความกดดันจากสังคมที่มักจะมองว่าผู้หญิงหรือแม้แต่ผู้ชายต้องมีรูปร่างผอมเพรียวเพื่อความสวยงาม
- ปัจจัยทางจิตใจ ความวิตกกังวล ความเครียด หรือประสบการณ์ชีวิตที่เคยเจอ เช่น การถูกบูลลี่ การถูกปฏิเสธ หรือการถูกทำร้ายทางอารมณ์
- ปัจจัยทางพันธุกรรม มีการศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าโรคเหล่านี้อาจมีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม เช่น พื้นฐานของความเครียดหรือปัญหาทางจิตใจในครอบครัว
5. การรักษา Anorexia และ Bulimia
การรักษาผู้ป่วยที่มีการกินผิดปกติ เช่น Anorexia และ Bulimia ต้องใช้วิธีการที่หลากหลาย เช่น
- การบำบัดทางจิตวิทยา เช่น การบำบัดพฤติกรรมทางปัญญา (CBT) หรือการบำบัดเชิงจิตวิทยาเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยจัดการกับความเครียดและการรับรู้ของตัวเอง
- การให้คำปรึกษา การพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญที่มีความรู้ในการจัดการปัญหาทางอารมณ์จะช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจสาเหตุของพฤติกรรมการกินผิดปกติและสามารถปรับพฤติกรรมได้
- การรักษาด้วยยา ยาบางชนิดอาจใช้ในการรักษาอาการวิตกกังวลหรือซึมเศร้า ซึ่งมักเกิดร่วมกับการกินผิดปกติ
การรักษาจะต้องเป็นกระบวนการที่ใช้เวลาและต้องมีความร่วมมือจากผู้ป่วยและครอบครัวในการช่วยสนับสนุนและฟื้นฟูสุขภาพจิตให้กลับมามีความสมดุล
เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia
