สร้างเครือข่ายช่วยชีวิตผ่านพลังอาสาสมัครสาธารณสุขทั่วประเทศกับภารกิจหนึ่งครัวเรือนหนึ่งซีพีอาร์

ในสังคมที่ความเร่งด่วนและสภาวะโรคภัยไข้เจ็บมีความซับซ้อนมากขึ้น ความพร้อมในการรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดฝันจึงเป็นหัวใจสำคัญของการมีสุขอนามัยที่ดีค่ะ ล่าสุดสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) และกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ได้ผนึกกำลังครั้งใหญ่เพื่อดำเนินโครงการอบรมการฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน (CPR) ให้กับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ทั่วประเทศไทย ภายใต้แนวคิดหลักคือ “1 ครัวเรือน 1 CPR” เพื่อมุ่งหวังให้ทุกบ้านมีคนที่สามารถช่วยชีวิตเบื้องต้นได้ทันท่วงที ช่วยลดอัตราการเสียชีวิตและภาวะพิการที่อาจเกิดขึ้นจากการรักษาที่ล่าช้า

ความสำคัญของวินาทีชีวิตกับภาวะหัวใจหยุดเต้นกะทันหัน

ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันนอกสถานพยาบาลเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตที่พบได้บ่อยในปัจจุบันค่ะ เมื่อหัวใจหยุดเต้น เลือดจะหยุดไหลเวียนไปเลี้ยงสมองและอวัยวะสำคัญ หากปล่อยไว้นานเกิน 4 นาที เซลล์สมองจะเริ่มเสียหายและอาจนำไปสู่ภาวะสมองตายหรือความพิการถาวรได้ค่ะ การช่วยชีวิตด้วยวิธี CPR ภายในเวลาที่กำหนดจึงเป็นตัวแปรสำคัญที่ช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตให้กับผู้ป่วยได้หลายเท่าตัว

โครงการนี้จึงมุ่งเป้าไปที่การเพิ่มประสิทธิภาพความปลอดภัยให้กับคนในชุมชน โดยใช้ “อสม.” ซึ่งเป็นผู้ที่มีความใกล้ชิดกับชาวบ้านมากที่สุด เป็นตัวกลางในการถ่ายทอดความรู้และทักษะการกดหน้าอกที่ถูกต้อง รวมถึงวิธีใช้เครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ (AED) ให้กับสมาชิกในทุกครัวเรือน

อาสาสมัครสาธารณสุขคือกลไกขับเคลื่อนความปลอดภัย

อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือ อสม. สำคัญที่ทำให้ระบบสาธารณสุขไทยมีความมั่นคงมาอย่างยาวนานค่ะ ในโครงการนี้ อสม. ทั่วไทยจะได้รับการฝึกฝนทักษะการกู้ชีพขั้นพื้นฐานอย่างเข้มข้นโดยทีมวิทยากรและผู้ชำนาญการ เพื่อให้พวกเขาสามารถส่งต่อความรู้ได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาชีพ

เป้าหมาย 1 ครัวเรือน 1 CPR ไม่ใช่เพียงการสอนให้คนรู้จักวิธีกดหน้าอกเท่านั้น แต่เป็นการสร้างความตระหนักรู้และลดความหวาดกลัวเมื่อต้องเผชิญกับเหตุการณ์จริงค่ะ เมื่อสมาชิกในบ้านมีความรู้ที่ได้มาตรฐาน พวกเขาจะสามารถประเมินอาการเบื้องต้น โทรแจ้งสายด่วน 1669 และเริ่มทำการช่วยเหลือเบื้องต้นได้อย่างรวดเร็วในขณะที่รอทีมแพทย์ฉุกเฉินเดินทางมาถึงค่ะ

นวัตกรรมอัจฉริยะและการแพทย์ฉุกเฉิน

เพื่อให้การดูแลเข้าถึงทุกคนได้อย่างเท่าเทียม สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติได้นำนโยบาย AI-Driven หรือการขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในระบบการแพทย์ฉุกเฉินด้วยค่ะ เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยในการบริหารจัดการรถฉุกเฉิน การระบุตำแหน่งที่เกิดเหตุอย่างแม่นยำ และการให้คำแนะนำเบื้องต้นผ่านระบบสื่อสารอัจฉริยะ ซึ่งสอดรับกับแนวคิด EMS for All ที่ต้องการให้การแพทย์ฉุกเฉินเป็นเรื่องที่ทุกคนเข้าถึงได้ง่ายและรวดเร็ว

นอกจากนี้ การอบรมยังรวมถึงการใช้แอปพลิเคชันหรือแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ช่วยบอกพิกัดของเครื่อง AED ที่ใกล้ที่สุดในชุมชน ทำให้การช่วยเหลือมีประสิทธิภาพและเป็นระบบมากขึ้นค่ะ การผสานรวมระหว่างทักษะพื้นฐานของคนในครัวเรือนเข้ากับเทคโนโลยีสมัยใหม่ จึงเป็นแนวทางรักษาชีวิตที่ยั่งยืนและมีประสิทธิภาพที่สุดในปัจจุบันค่ะ

ขั้นตอนพื้นฐานที่ทุกครัวเรือนควรรู้

เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์หนึ่งครัวเรือนหนึ่งซีพีอาร์ สมาชิกในบ้านควรเข้าใจลำดับขั้นตอนการช่วยเหลือเบื้องต้นดังนี้

1. ประเมินความปลอดภัย ตรวจดูสภาพแวดล้อมรอบตัวผู้ป่วยว่าปลอดภัยก่อนเข้าช่วยเหลือเสมอ
2. ตรวจสอบการตอบสนอง ปลุกเรียกด้วยการตบไหล่ทั้งสองข้าง หากไม่รู้สึกตัวและไม่หายใจ หรือหายใจเฮือก ให้เตรียมขั้นตอนถัดไปทันที
3. ขอความช่วยเหลือ โทรแจ้งสายด่วน 1669 เพื่อแจ้งพิกัดและรายละเอียดของผู้ป่วย พร้อมขอความช่วยเหลือเรื่องเครื่อง AED
4. เริ่มกดหน้าอก (CPR) วางส้นมือซ้อนกันบริเวณกึ่งกลางหน้าอก กดลงไปให้ลึกประมาณ 5-6 เซนติเมตร ด้วยความเร็ว 100-120 ครั้งต่อนาที ปล่อยให้หน้าอกคืนตัวสุดทุกครั้ง
5. ใช้เครื่อง AED เมื่อเครื่องมาถึง ให้เปิดเครื่องและปฏิบัติตามคำแนะนำด้วยเสียงอย่างเคร่งครัด

การผนึกกำลังระหว่าง สพฉ. และ สธ. ในครั้งนี้ คือจุดเริ่มต้นของการสร้างเกราะป้องกันภัยสุขภาพที่มั่นคงให้กับสังคมไทยค่ะ การที่ทุกบ้านมีคนสามารถทำ CPR ได้ จะช่วยเปลี่ยนจาก ผู้เห็นเหตุการณ์ ให้กลายเป็น ผู้ช่วยชีวิต ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการลดอัตราความสูญเสียที่ไม่จำเป็นค่ะ

ขอสนับสนุนให้ทุกครัวเรือนเข้าร่วมกิจกรรมการอบรมกับ อสม. ในพื้นที่ของท่านนะคะ เพราะความรู้เพียงเล็กน้อยในวันนี้ อาจเป็นสิ่งที่มีค่าที่สุดในการรักษาชีวิตคนที่คุณรักในวันหน้าค่ะ การมีระบบสุขภาพที่พร้อมดูแลกันตั้งแต่ในบ้าน คือพื้นฐานของการสร้างสังคมที่เปี่ยมไปด้วยความหวังและความปลอดภัยอย่างแท้จริง

อ้างอิง: สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.), กรมการแพทย์

เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia