ทำความรู้จักเนื้องอกจิสต์ ภัยเงียบในระบบทางเดินอาหารที่ควรเฝ้าระวัง

โรคมะเร็งจิสต์ หรือเนื้องอกสโตรมาของระบบทางเดินอาหาร จัดเป็นเนื้องอกชนิดที่พบไม่บ่อยนัก โดยมีอุบัติการณ์ทั่วโลกเฉลี่ยเพียง 10–15 รายต่อประชากรหนึ่งล้านคนต่อปี ซึ่งข้อมูลจากกรมการแพทย์ระบุว่าแนวโน้มในประเทศไทยมีความสอดคล้องกับสถิตินี้ แม้จะไม่ใช่โรคที่พบได้ทั่วไปแต่ก็เป็นภาวะทางสุขภาพที่ไม่ควรมองข้ามอย่างยิ่ง

กลไกการเกิดโรคและกลุ่มเสี่ยง

เนื้องอกชนิดนี้มีต้นกำเนิดมาจากเซลล์ที่เรียกว่า Interstitial Cells of Cajal ซึ่งมีหน้าที่สำคัญในการควบคุมการบีบตัวและการเคลื่อนไหวของระบบทางเดินอาหารค่ะ โดยตำแหน่งที่ตรวจพบได้บ่อยที่สุดคือบริเวณกระเพาะอาหาร รองลงมาคือลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ และหลอดอาหารค่ะ

สาเหตุหลักของโรคเกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนที่ชื่อว่า KIT หรือ PDGFRA ส่งผลให้โปรตีนที่ควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์ทำงานผิดปกติ จนมีการแบ่งตัวอย่างต่อเนื่องและกลายเป็นก้อนเนื้องอกในที่สุดค่ะ โดยส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นจากความผิดพลาดในการแบ่งตัวของเซลล์เฉพาะบุคคลเมื่ออายุเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มช่วงอายุ 50–70 ปี อย่างไรก็ตาม หากมีปัจจัยทางพันธุกรรมบางชนิดแฝงอยู่ เช่น กลุ่มอาการ Familial GIST หรือ Neurofibromatosis type 1 อาจตรวจพบโรคได้ตั้งแต่อายุยังน้อยค่ะ

สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกต

มะเร็งจิสต์ในระยะแรกมักไม่แสดงอาการที่ชัดเจน หรืออาจมีอาการเพียงเล็กน้อยที่ดูคล้ายกับโรคทางเดินอาหารทั่วไปค่ะ แต่เมื่อก้อนเนื้องอกมีขนาดใหญ่ขึ้น อาจเริ่มส่งสัญญาณเตือนดังนี้

• มีอาการปวดท้องเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ
• พบความผิดปกติในระบบขับถ่าย เช่น อุจจาระมีสีดำ
• มีภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร หรือมีภาวะโลหิตจางจากการเสียเลือด
• คลำพบก้อนผิดปกติในบริเวณช่องท้อง

แนวทางการวินิจฉัยและมาตรฐานการรักษา

เนื่องจากเป็นโรคที่พบไม่บ่อย จึงไม่มีคำแนะนำให้ตรวจคัดกรองในบุคคลทั่วไป ยกเว้นกลุ่มที่มีความเสี่ยงทางพันธุกรรม ซึ่งแพทย์ผู้ชำนาญการอาจพิจารณาตรวจติดตามเป็นรายบุคคล เช่น การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้นค่ะ

สำหรับการวินิจฉัยจะทำโดยการตรวจชิ้นเนื้อร่วมกับการตรวจการกลายพันธุ์ของยีน เพื่อยืนยันโรคและใช้ประกอบการพิจารณาเลือก ยามุ่งเป้า ที่เหมาะสมค่ะ แนวทางการรักษาหลักคือการผ่าตัดเพื่อนำก้อนเนื้องอกออกทั้งหมดในกรณีที่สามารถทำได้ ส่วนในกรณีที่มีความเสี่ยงสูงหรือมีการแพร่กระจาย แพทย์อาจใช้ยามุ่งเป้าเพื่อยับยั้งโปรตีนที่ผิดปกติและควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพค่ะ

การดูแลตนเองหลังการรักษา

หลังเสร็จสิ้นกระบวนการรักษาพยาบาล การติดตามอาการอย่างต่อเนื่องมีความสำคัญอย่างยิ่งค่ะ เนื่องจากโรคมีโอกาสกลับเป็นซ้ำได้ แพทย์มักแนะนำให้ตรวจติดตามด้วยการส่องกล้อง หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) ตามความเหมาะสมในแต่ละช่วงเวลาค่ะ ทั้งนี้ การตรวจพบโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและได้รับการดูแลจากทีมแพทย์ผู้ชำนาญการ จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพความปลอดภัยและช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้ในระยะยาวค่ะ

หากท่านพบความผิดปกติในระบบทางเดินอาหารที่เรื้อรัง แนะนำให้เข้าปรึกษาแพทย์ในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาตโดยตรง เพื่อรับการประเมินและแนวทางการดูแลที่ถูกต้องตามหลักวิชาชีพค่ะ เพราะการรักษาที่ตรงจุดคือทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับสุขภาพของคุณค่ะ

อ้างอิง: กรมการแพทย์

เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia