ERIA Workshop on Patent Practices 2025  โตเกียว

สิทธิบัตรด้านเภสัชกรรมและเวชภัณฑ์ได้กลายเป็น ประเด็นสำคัญของการพัฒนาเศรษฐกิจและระบบสาธารณสุขในประเทศอาเซียน โดยเฉพาะเมื่ออุตสาหกรรมยาในภูมิภาคเริ่มเปลี่ยนผ่านจากการผลิตทั่วไปไปสู่การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูงมากขึ้น เพื่อยกระดับกระบวนการตรวจสอบสิทธิบัตรยาให้ได้มาตรฐานระดับโลก และเพิ่มความสามารถในการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาในภูมิภาคอย่างมีประสิทธิภาพ จึงได้มีการจัด “ERIA Workshop on Patent Examination Practices 2025” ขึ้นที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 25–26 กรกฎาคม 2025 โดยได้รับความร่วมมือจากหลายหน่วยงาน 

เวทีพัฒนาองค์ความรู้เชิงลึกสำหรับผู้ตรวจสอบสิทธิบัตรยา

เป้าหมายของเวิร์กช็อปครั้งนี้ คือ การเพิ่มศักยภาพของผู้ตรวจสอบสิทธิบัตรจากประเทศสมาชิกอาเซียนในการประเมินคำขอสิทธิบัตรด้านเภสัชกรรมอย่างเป็นระบบและมีความถูกต้องตามหลักสากล โดยเฉพาะในประเด็นที่ซับซ้อน เช่น ขอบเขตของความใหม่ (novelty), ขั้นการประดิษฐ์ (inventive step), และการประยุกต์ใช้งานทางอุตสาหกรรม (industrial applicability) การอบรมเชิงปฏิบัติการจัดขึ้นในรูปแบบเวิร์กช็อปจริง ถ่ายทอดกรณีศึกษาทางเทคนิค และแนะแนววิธีการใช้เอกสารอ้างอิงทางวิทยาศาสตร์ในการตรวจสอบคำขอที่เกี่ยวข้องกับสูตรยาใหม่ ยาชีววัตถุ และยารักษาโรคเฉพาะทาง

ส่งเสริมการใช้ระบบ ASPEC ให้แพร่หลายมากขึ้น

ประเด็นสำคัญในเวทีนี้ คือ การส่งเสริมการใช้งานระบบ ASPEC (ASEAN Patent Examination Co-operation) เป็นกลไกความร่วมมือด้านการตรวจสอบสิทธิบัตรระหว่างสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาของประเทศสมาชิกอาเซียน ช่วยให้คำขอสิทธิบัตรที่ได้รับการอนุมัติในประเทศหนึ่งสามารถถูกพิจารณาแบบเร่งด่วนในอีกประเทศหนึ่งได้ เวิร์กช็อปจึงเปิดพื้นที่ให้ประเทศที่มีความก้าวหน้าในระบบสิทธิบัตร เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย และฟิลิปปินส์ ได้ถ่ายทอดประสบการณ์จริงในการใช้ระบบ ASPEC ทั้งในแง่ของประสิทธิภาพ การลดภาระงาน และการเพิ่มคุณภาพในการตัดสินใจของเจ้าหน้าที่ตรวจสอบ

ญี่ปุ่นกับบทบาทพันธมิตรยุทธศาสตร์ของอาเซียน

การจัดเวิร์กช็อปในกรุงโตเกียวครั้งนี้ ตอกย้ำบทบาทของญี่ปุ่นในฐานะพันธมิตรสำคัญของอาเซียนทั้งด้านเศรษฐกิจ นวัตกรรม และการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา โดยสำนักงานสิทธิบัตรญี่ปุ่น (JPO) ได้แสดงความมุ่งมั่นอย่างชัดเจนที่จะถ่ายทอดประสบการณ์และเทคโนโลยีในการจัดการสิทธิบัตรที่มีคุณภาพสู่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความร่วมมือนี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะในระดับนโยบาย แต่ยังลงลึกถึงระดับปฏิบัติการจริง ช่วยให้ประเทศสมาชิกอาเซียนสามารถลดความเหลื่อมล้ำด้านศักยภาพบุคลากร และพัฒนาระบบให้มีความทันสมัยทัดเทียมกันมากขึ้น

โอกาสของประเทศไทยในการยกระดับระบบสิทธิบัตรยา

กรมทรัพย์สินทางปัญญา ประเทศไทยที่เข้าร่วมเวิร์กช็อปครั้งนี้ได้แลกเปลี่ยนแนวทางการปรับปรุงกระบวนการตรวจสอบสิทธิบัตรยาในประเทศ และตั้งเป้าหมายที่จะเพิ่มการใช้ระบบ ASPEC ให้มากขึ้นในคำขอที่เกี่ยวข้องกับยาสามัญใหม่และยาชีววัตถุ เพื่อเพิ่มความเร็วและความโปร่งใสในการตรวจสอบ เพื่อใช้เป็นฐานอ้างอิงทางเทคนิคให้เจ้าหน้าที่ทุกประเทศสามารถเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นในการตัดสินใจได้อย่างมีมาตรฐานเดียวกัน

ความสำเร็จของ ERIA Workshop on Patent Practices 2025 ครั้งนี้ นับเป็นอีกสิ่งสำคัญของภูมิภาคอาเซียนในการวางรากฐาน ระบบสิทธิบัตรด้านยาให้แข็งแรงยิ่งขึ้น ทั้งในแง่กฎหมาย มาตรฐาน และกำลังคน ซึ่งจะช่วยส่งเสริมนวัตกรรมด้านสุขภาพในภูมิภาค สิ่งที่น่าสนใจไม่น้อย คือ บรรยากาศของความร่วมมือที่เป็นกันเองและเปิดกว้างระหว่างประเทศสมาชิก อาเซียนกำลังเดินหน้าไปในทิศทางเดียวกัน และพร้อมรับมือกับความท้าทายของอุตสาหกรรมสุขภาพที่ซับซ้อนมากขึ้นในอนาคต

เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia