อาหารที่ควรเลี่ยงในระหว่างทำเคมีบำบัด

การรักษามะเร็งด้วยเคมีบำบัด (Chemotherapy) ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ระบบทางเดินอาหาร และความสามารถในการรับรส ทำให้ผู้ป่วยมักเผชิญกับอาการข้างเคียงหลายอย่าง เช่น คลื่นไส้ ท้องเสีย ภูมิตก หรือแผลในปาก การเลือกอาหารที่ปลอดภัยจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อหลีกเลี่ยงการติดเชื้อและลดอาการไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการรักษา

1. อาหารดิบหรือสุกไม่ทั่วถึง

อาหารกลุ่มนี้มีความเสี่ยง ต่อการปนเปื้อนเชื้อโรค เช่น แบคทีเรียหรือพยาธิ ซึ่งอาจก่อให้เกิดอาการท้องเสีย หรือการติดเชื้อได้ง่าย เพราะระบบภูมิคุ้มกันของผู้ป่วยมักอ่อนแอลง

• เนื้อสัตว์ดิบหรือกึ่งสุก เช่น ซาชิมิ เนื้อย่างไม่สุก
• ไข่ดิบหรือกึ่งสุก เช่น ไข่ลวก ไข่ดิบในซอสต่าง ๆ
• อาหารทะเลดิบ เช่น หอยนางรม กุ้งแช่น้ำปลา

2. ผักและผลไม้ที่ล้างไม่สะอาด

ถึงแม้ผักผลไม้จะมีประโยชน์ แต่หากล้างไม่สะอาด อาจมีสารเคมีหรือเชื้อจุลชีพตกค้าง ควรเลือกผักที่ลวกหรือปรุงสุก และผลไม้ที่ปอกเปลือกได้ง่าย หรือผ่านการแปรรูปอย่างปลอดภัย

3. ผลิตภัณฑ์นมที่ไม่ผ่านการพาสเจอไรซ์

นมสด ชีสสด หรือโยเกิร์ตที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการฆ่าเชื้อ อาจมีเชื้อจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร

4. อาหารหมักดองหรือบูดง่าย

อาหารหมักเช่น ปลาร้า กะปิ หรือของดอง อาจมีสารพิษจากเชื้อรา หรือมีเกลือสูง อาจระคายเคืองกระเพาะอาหาร และส่งผลต่อความดันโลหิต

5. ของหวานจัดหรืออาหารแปรรูปสูง

น้ำตาลและ ไขมันทรานส์จากขนมอบ หรือของหวานที่ผ่านการแปรรูปมาก อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดไม่คงที่ และส่งผลต่อพลังงานของร่างกายระหว่างรักษา

6. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และคาเฟอีนสูง

เครื่องดื่มเหล่านี้อาจรบกวนการทำงานของตับ ซึ่งเป็นอวัยวะที่ต้องจัดการกับเคมีบำบัด อาจเพิ่มความเหนื่อยล้า กระตุ้นการขับปัสสาวะ หรือทำให้ร่างกายขาดน้ำ

คำแนะนำเพิ่มเติมในการกินระหว่างทำเคมีบำบัด

• ควรปรึกษานักกำหนดอาหาร หรือแพทย์เพื่อจัดอาหารให้เหมาะกับแต่ละบุคคล
• หลีกเลี่ยงอาหารที่มีกลิ่นฉุนหรือรสจัด หากมีอาการคลื่นไส้
• แบ่งอาหารออกเป็นมื้อย่อย ๆ เพื่อให้ง่ายต่อการย่อยและลดภาวะเบื่ออาหาร

อาหารระหว่างเคมีบำบัด ควรเน้นความปลอดภัย สะอาด และย่อยง่าย หลีกเลี่ยงอาหารที่อาจทำให้เกิดการติดเชื้อ ระคายเคือง หรือกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกัน แม้ผู้ป่วยแต่ละคนจะมีความต้องการแตกต่างกัน แต่การกินที่เหมาะสมจะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ดีขึ้นและรับการรักษาอย่าง มีประสิทธิภาพมากขึ้น

เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia