มะเร็งผิวหนัง กับคนไทยที่ชอบแดดต้องระวังแค่ไหน

แดดเมืองไทยไม่เคยเบา โดยเฉพาะในช่วงกลางวันหรือฤดูร้อนที่รังสี UV สะสมแรงแบบไม่รู้ตัว แม้หลายคนจะมองว่าแค่ผิวคล้ำหรือแสบแดดคงไม่เป็นไร แต่การรับแสงแดดสะสมติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน อาจทำให้เซลล์ผิวเกิดความเสียหายจนพัฒนาเป็น มะเร็งผิวหนัง ได้โดยไม่รู้ตัว บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่าแดดบ้านเราน่ากลัวแค่ไหน มะเร็งผิวหนังเกิดขึ้นได้อย่างไร และคนไทยที่ชอบกิจกรรมกลางแจ้งควรระวังอะไรเป็นพิเศษ

มะเร็งผิวหนังคืออะไร

มะเร็งผิวหนังเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ผิวหนังจนควบคุมไม่ได้ และกลายเป็นเซลล์ผิดปกติที่สามารถลุกลามไปยังเนื้อเยื่อข้างเคียงหรืออวัยวะอื่นได้ แบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มหลัก

• Basal Cell Carcinoma (BCC) พบได้บ่อยที่สุด โตช้า มักไม่แพร่กระจายไกล
• Squamous Cell Carcinoma (SCC) โตเร็วกว่า BCC และมีโอกาสแพร่กระจาย
• Melanoma ชนิดที่รุนแรงที่สุด พบได้น้อยแต่สามารถกระจายได้เร็วและอันตราย

คนไทยมีโอกาสเป็นมะเร็งผิวหนังไหม

แม้มะเร็งผิวหนังจะพบมากในชาวยุโรปหรือคนผิวขาว แต่ไม่ได้แปลว่าคนไทยหรือคนผิวสองสีจะปลอดภัย จากรายงานของกรมการแพทย์ พบว่ามะเร็งผิวหนังในประเทศไทย มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในกลุ่มที่ทำงานกลางแดด เช่น เกษตรกร คนขับรถ คนที่เล่นกีฬากลางแจ้งเป็นประจำ

โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ไม่ได้ปกป้องผิว เช่น ใบหน้า แขน ลำคอ หรือหลังมือ ซึ่งมักได้รับแสงแดดโดยตรงทุกวัน

แสงแดดเกี่ยวข้องกับมะเร็งผิวหนังอย่างไร

แสงแดดมี รังสีอัลตราไวโอเลต (UV) ทั้งชนิด UVA และ UVB ซึ่งสามารถทำลาย DNA ในเซลล์ผิวหนังโดยตรง เมื่อร่างกายซ่อมแซมผิดพลาดหรือบ่อยครั้ง เซลล์เหล่านั้นอาจกลายเป็นเซลล์ผิดปกติและกลายเป็นมะเร็ง

• UVA แทรกเข้าสู่ผิวลึก เกี่ยวข้องกับริ้วรอยและผิวคล้ำ
• UVB ทำให้ผิวไหม้แดง กระตุ้นการเปลี่ยนแปลงของ DNA สูงกว่า

แม้จะไม่เห็นผลทันที แต่การสะสมต่อเนื่องเป็นปีหรือหลายสิบปี จะเพิ่มความเสี่ยงแบบช้า ๆ โดยเฉพาะในคนที่ไม่เคยป้องกันแสงแดดเลย

ใครบ้างที่ควรระวังเป็นพิเศษ

• ผู้ที่ทำงานหรือทำกิจกรรมกลางแดดเกือบทุกวัน
• คนที่ผิวไหม้แดดง่าย แม้จะมีเมลานิน
• ผู้ที่มีไฝหรือปานจำนวนมาก
• มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งผิวหนัง
• เคยโดนแสง UV จากแหล่งอื่น เช่น เตียงอาบแดด หรือรังสีทางการแพทย์

อาการที่ควรสังเกต

• ไฝที่เปลี่ยนรูปร่าง สี ขนาด หรือมีขอบไม่เท่ากัน
• แผลที่หายช้า หรือแผลที่ตกสะเก็ดแล้วกลับมาใหม่
• ก้อนนูนใส สีมุก หรือสีแดงที่โตขึ้น
• จุดดำหรือสีน้ำตาลเข้มที่มีลักษณะแปลกจากจุดอื่นบนร่างกาย
• อาการเลือดออกง่ายจากก้อนหรือไฝเดิม

วิธีป้องกันมะเร็งผิวหนังในคนที่หลีกเลี่ยงแดดไม่ได้

• ทาครีมกันแดด SPF 30 ขึ้นไป และทาซ้ำทุก 2–3 ชั่วโมง
• สวมเสื้อแขนยาว หมวก และแว่นกันแดดเมื่ออยู่กลางแจ้ง
• หลีกเลี่ยงแดดช่วง 10.00–15.00 น. ซึ่งรังสี UV สูงสุด
• หมั่นสังเกตผิวหนังทุกเดือน หากพบไฝหรือแผลผิดปกติให้ถ่ายภาพไว้เปรียบเทียบ
• ตรวจเช็กผิวกับแพทย์ปีละ 1 ครั้ง โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยงสูง

มะเร็งผิวหนังอาจดูห่างไกลในคนไทย หลายอาชีพต้องเผชิญกับแดดแรงเป็นประจำ พฤติกรรมง่าย ๆ อย่างการไม่ทาครีมกันแดด การละเลยสัญญาณผิดปกติบนผิว ล้วนเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ผิวหนังที่อาจร้ายแรงในอนาคต การสังเกตตัวเอง ปกป้องผิว และตรวจเช็กผิวอย่างสม่ำเสมอ คือทางเลือกที่ง่ายและปลอดภัยที่สุด

เขียน/เรียบเรียงโดย: ClinicInsights.asia

ข้อมูลอ้างอิง

• American Academy of Dermatology – Skin Cancer Prevention
• World Health Organization – UV and cancer link
• Cancer Research UK – Skin cancer symptoms
• กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข – แนวโน้มโรคมะเร็งผิวหนังในประเทศไทย