มะเร็งกระเพาะอาหาร เช็กพฤติกรรมการกิน ที่อาจเสี่ยงโดยไม่รู้ตัว

มะเร็งกระเพาะอาหารเป็น โรคมะเร็งที่มักไม่แสดงอาการชัดในระยะเริ่มต้น ทำให้หลายคนรู้ตัวเมื่อโรคลุกลามจนรักษาได้ยาก ปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่มาจาก พฤติกรรมการกิน ที่คุ้นชินในชีวิตประจำวัน อาหารบางอย่าง วิธีการปรุง หรือความถี่ในการรับประทาน ล้วนมีผลต่อเยื่อบุในกระเพาะอาหาร และอาจนำไปสู่การอักเสบเรื้อรังหรือพัฒนากลายเป็นมะเร็งในอนาคตโดยไม่รู้ตัว บทความนี้จะพาไปดูว่าพฤติกรรมแบบไหนที่อาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหาร พร้อมคำแนะนำเพื่อปรับพฤติกรรมให้ปลอดภัยขึ้น

มะเร็งกระเพาะอาหาร คืออะไร

มะเร็งกระเพาะอาหารเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเซลล์เยื่อบุด้านในกระเพาะอาหารจนกลายเป็นเซลล์ผิดปกติ และแบ่งตัวอย่างควบคุมไม่ได้ สามารถลุกลามไปยังผนังกระเพาะอาหารชั้นลึก หรือแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นได้

ชนิดที่พบบ่อยที่สุดคือ Adenocarcinoma ซึ่งเกิดจากเซลล์เยื่อบุชั้นในสุดของกระเพาะอาหาร และมักเกี่ยวข้องกับการอักเสบเรื้อรัง เช่น จากเชื้อ Helicobacter pylori หรือพฤติกรรมที่ทำร้ายเยื่อบุเป็นเวลานาน

การกินที่เพิ่มความเสี่ยง

• รับประทานอาหารดองเค็ม อาหารแปรรูป หรืออาหารรมควันบ่อยเกินไป

อาหารประเภทปลาร้า ไข่เค็ม ปลาเค็ม แหนม ไส้กรอก เบคอน หรือเนื้อรมควัน มีปริมาณ ไนไตรต์ (Nitrite) และ สารก่อกลายพันธุ์ ที่เมื่อสะสมในปริมาณมากอาจเปลี่ยนแปลงเซลล์เยื่อบุของกระเพาะอาหาร

• ทานอาหารเผ็ดจัดหรือร้อนจัดเป็นประจำ

อาหารที่มีอุณหภูมิสูงเกินไปหรือเผ็ดมากอาจกระตุ้นให้เยื่อบุกระเพาะอักเสบเรื้อรัง และเมื่อมีการซ่อมแซมเนื้อเยื่อซ้ำซาก โอกาสการกลายพันธุ์ของเซลล์ก็จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

• เคี้ยวอาหารไม่ละเอียด หรือรับประทานเร็วเกินไป

การกินเร็วและไม่เคี้ยวให้ละเอียดทำให้กระเพาะต้องทำงานหนักมากขึ้น เกิดแรงกดดันกับผนังกระเพาะ และอาจส่งผลให้เกิดการอักเสบได้โดยไม่รู้ตัว

• งดมื้ออาหารบ่อย หรืออดอาหารจนแสบท้อง

ผู้ที่ปล่อยให้กระเพาะว่างนานเกินไปมีแนวโน้มจะเกิดกรดเกินและเยื่อบุเสียหาย การอักเสบซ้ำซ้อนอาจกลายเป็นพื้นฐานของมะเร็งในระยะยาว

• ติดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และสูบบุหรี่

แอลกอฮอล์และสารเคมีในบุหรี่ทำให้ผนังกระเพาะระคายเคือง เกิดแผลเรื้อรัง และเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งมากขึ้น โดยเฉพาะในผู้ที่ดื่มและสูบร่วมกัน

อาการที่ควรระวัง

• จุกแน่นท้อง รู้สึกอิ่มเร็ว
• ปวดท้องเรื้อรังบริเวณลิ้นปี่
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
• อาเจียนหรือถ่ายดำ หากมีเลือดออกในกระเพาะ
• เหนื่อยง่าย ซีดจากภาวะเลือดจาง

การตรวจคัดกรองและวินิจฉัยมะเร็งกระเพาะอาหาร

• การส่องกล้องกระเพาะอาหาร (Gastroscopy) พร้อมตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ
• ตรวจเลือดหาค่าความเสี่ยง หรือการติดเชื้อ H. pylori
• CT scan ในกรณีสงสัยโรคแพร่กระจาย

แนวทางการรักษามะเร็งกระเพาะอาหารเบื้องต้น

• ผ่าตัดกระเพาะอาหารบางส่วนหรือทั้งหมด หากตรวจพบในระยะเริ่มต้น
• เคมีบำบัด ใช้ร่วมกับการผ่าตัดหรือในกรณีโรคลุกลาม
• Targeted Therapy เช่น Trastuzumab (ในกลุ่มที่ตรวจพบ HER2+)
  Immunotherapy ในกลุ่มที่ตอบสนองดี เช่น Pembrolizumab ในระยะลุกลามบางราย

ปรับพฤติกรรมการกินเพื่อป้องกัน

• รับประทานผักผลไม้สด หลีกเลี่ยงของทอดบ่อย
• หมั่นตรวจสุขภาพและส่องกล้องหากมีประวัติครอบครัว
  เลิกบุหรี่ งดแอลกอฮอล์
• หลีกเลี่ยงการใช้ยากลุ่ม NSAIDs ติดต่อกันโดยไม่จำเป็น
  

พฤติกรรมที่ดูเหมือนไม่อันตราย เช่น การทานอาหารแปรรูปเป็นประจำ หรือดื่มแอลกอฮอล์บ่อย อาจเป็นปัจจัยที่ทำร้ายกระเพาะอาหารอย่างต่อเนื่องและเปิดทางให้มะเร็งกระเพาะอาหารก่อตัวขึ้นโดยไม่รู้ตัว การปรับพฤติกรรมการกิน การสังเกตอาการผิดปกติ และเข้ารับการตรวจคัดกรองเมื่อตรงกับปัจจัยเสี่ยง เป็นทางเลือกสำคัญที่ช่วยลดโอกาสเกิดโรคนี้ในระยะยาว
เขียน/เรียบเรียงโดย: ClinicInsights.asia

ข้อมูลอ้างอิง

• World Health Organization (WHO)
• National Cancer Institute – Gastric Cancer
• American Cancer Society – Stomach Cancer Prevention
• The Lancet Oncology – “Global burden and trends of stomach cancer” (2022)