มะเร็ง โรคมะเร็ง อาการและวิธีการดูแลรักษา

เมื่ออาการคล้ายหวัด อาจเป็นสัญญาณเตือนมะเร็งต่อมน้ำเหลือง

อาการป่วยทั่วไปอย่างเจ็บคอ มีไข้ ไอเรื้อรัง หรือรู้สึกเหนื่อยง่าย มักถูกมองว่าเป็นแค่หวัดหรือภูมิแพ้ธรรมดา แต่ในบางกรณีที่อาการเหล่านี้ไม่หายขาดหรือมีลักษณะเรื้อรังนานเกินควร อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก โดยเฉพาะหากมีอาการร่วมกับต่อมน้ำเหลืองโตที่คอ รักแร้ หรือขาหนีบ อาการที่ดูคล้ายหวัดจึงอาจเป็นสัญญาณแรกของ มะเร็งต่อมน้ำเหลือง หนึ่งในโรคที่ถูกวินิจฉัยได้ช้าหากไม่ใส่ใจความผิดปกติเล็กน้อยของร่างกาย

สารบัญเนื้อหา

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองคืออะไร

มะเร็งต่อมน้ำเหลือง เกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกัน ร่างกายจะมีต่อมน้ำเหลืองกระจายอยู่ตามร่างกาย เช่น คอ รักแร้ ขาหนีบ ช่องท้อง เมื่อเซลล์ลิมโฟไซต์กลายพันธุ์ มันจะเพิ่มจำนวนอย่างควบคุมไม่ได้ จนกลายเป็นก้อนหรือมวลเนื้อในต่อมน้ำเหลือง

โรคนี้แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลักโดยชนิด Non-Hodgkin พบมากกว่า และหลากหลายกว่า ทั้งในระดับความรุนแรง การตอบสนองต่อการรักษา และการพัฒนาโรค

Hodgkin lymphoma

ความผิดปกติของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ โดยเฉพาะในระบบน้ำเหลืองซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับภูมิคุ้มกันของร่างกาย จุดที่ใช้แยกโรคนี้ออกจากชนิดอื่น คือการพบ เซลล์ผิดปกติที่เรียกว่า Reed–Sternberg cells ใต้กล้องจุลทรรศน์

ลักษณะของโรค Hodgkin lymphoma

มักเริ่มที่ต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอ รักแร้ หรือช่องอก ต่อมน้ำเหลืองจะโตขึ้นแบบไม่เจ็บ ผู้ป่วยอาจมีไข้ต่ำ เหงื่อออกกลางคืน น้ำหนักลด และเหนื่อยง่าย ในบางกรณีมีอาการคันตามตัวหรือเจ็บหน้าอกร่วมด้วย

Hodgkin lymphoma พบบ่อยในกลุ่มไหนบ้าง

กลุ่มอายุ 15–30 ปี และอีกช่วงหนึ่งคืออายุเกิน 55 ปี
ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ติดเชื้อ HIV
ผู้ที่เคยติดเชื้อไวรัส Epstein–Barr (EBV)
มีประวัติโรคในครอบครัว

การรักษา Hodgkin lymphoma

เคมีบำบัด (เช่นสูตร ABVD Adriamycin, Bleomycin, Vinblastine, Dacarbazine)
การฉายแสง ในกรณีที่มีก้อนจำกัดเฉพาะจุด
ในรายที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษา อาจจะต้องปลูกถ่ายไขกระดูก

Non-Hodgkin lymphoma

กลุ่มของมะเร็งต่อมน้ำเหลืองที่เกิดจาก ความผิดปกติของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ โดยเฉพาะชนิด B-cell หรือ T-cell ซึ่งมีหน้าที่สำคัญในระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย โรคนี้เกิดขึ้นเมื่อเซลล์ลิมโฟไซต์มีการแบ่งตัวและเติบโตแบบไม่สามารถควบคุมได้ จนกลายเป็นก้อนมะเร็งที่มักเริ่มต้นในต่อมน้ำเหลือง แต่สามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นได้ เช่น ม้าม ไขกระดูก หรือตับ

ลักษณะของโรค Non-Hodgkin lymphoma

เป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยในกลุ่มมะเร็งระบบเลือด มักพบในผู้ใหญ่ช่วงอายุ 60 ปีขึ้นไป แต่อาจพบในคนอายุน้อยได้เช่นกัน มีหลากหลายชนิดย่อย ซึ่งแตกต่างกันทั้งในแง่ความรุนแรง อัตราการเจริญเติบโต และการตอบสนองต่อการรักษา

อาการที่พบได้บ่อยของ Non-Hodgkin lymphoma

ต่อมน้ำเหลืองโต ไม่เจ็บ มักพบที่คอ รักแร้ ขาหนีบ
ไข้เรื้อรัง เหงื่อออกตอนกลางคืน น้ำหนักลด
รู้สึกเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย
อาการเฉพาะที่ตามตำแหน่งที่มะเร็งลุกลาม เช่น แน่นหน้าอก ไอ หายใจลำบาก หากเกิดที่ทรวงอก

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองอาการเริ่มต้นที่คล้ายหวัด

ผู้ป่วยมะเร็งต่อมน้ำเหลืองมักเริ่มต้นด้วยอาการที่ไม่เฉพาะเจาะจง ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นแค่หวัดหรือภูมิแพ้ โดยเฉพาะในช่วงแรกที่ยังไม่มีการโตของต่อมน้ำเหลืองอย่างชัดเจน

มีไข้ต่ำ ๆ เรื้อรัง โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
เหงื่อออกตอนกลางคืน
รู้สึกอ่อนเพลียง่าย
น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ
ต่อมน้ำเหลืองโต ไม่เจ็บเมื่อคลำ
ไอเรื้อรัง เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบาก (หากต่อมน้ำเหลืองในทรวงอกโต)

ตรวจพบมะเร็งต่อมน้ำเหลืองได้อย่างไร

การวินิจฉัยมะเร็งต่อมน้ำเหลืองต้องอาศัยหลายขั้นตอน โดยเฉพาะการตรวจชิ้นเนื้อ ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด

ตรวจร่างกายและคลำหาต่อมน้ำเหลืองโต
ตรวจเลือดดูค่าการอักเสบ ค่าภูมิคุ้มกัน
เอกซเรย์ / CT scan / PET scan เพื่อดูตำแหน่งและขนาดของก้อน
เจาะชิ้นเนื้อต่อมน้ำเหลืองที่โตส่งตรวจทางพยาธิ
ในบางรายอาจต้องเจาะไขกระดูกเพื่อดูการกระจายของโรค

แนวทางรักษาเบื้องต้น

การรักษามะเร็งต่อมน้ำเหลืองขึ้นอยู่กับชนิดและระยะของโรค โดยแนวทางหลักประกอบด้วย

เคมีบำบัด เช่น R-CHOP, ABVD (ขึ้นอยู่กับชนิดของโรค)
การฉายแสง ใช้ในบางรายที่มีก้อนเฉพาะจุด
การปลูกถ่ายไขกระดูก ในกรณีที่โรคไม่ตอบสนองต่อเคมีบำบัด
ยากลุ่ม targeted therapy หรือ immunotherapy เช่น
- Rituximab (ยาในกลุ่มโมโนโคลนอลแอนติบอดี สำหรับ B-cell lymphoma)
- Brentuximab vedotin (ใช้ใน Hodgkin lymphoma)

แนวทางการเฝ้าระวังและตรวจคัดกรองเบื้องต้น

ปัจจุบันยังไม่มีโปรแกรมตรวจคัดกรองเฉพาะสำหรับมะเร็งต่อมน้ำเหลืองในคนทั่วไป แต่การใส่ใจอาการผิดปกติ เช่น ไข้เรื้อรัง เหนื่อยง่าย หรือคลำพบก้อนผิดปกติ ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ทันที โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น ภูมิคุ้มกันบกพร่อง เคยติดเชื้อไวรัสบางชนิด หรือมีประวัติมะเร็งในครอบครัว

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองอาจเริ่มต้นด้วยอาการที่ดูเหมือนไม่รุนแรง เช่น ไข้ต่ำ เหนื่อยง่าย หรือคล้ายหวัดเรื้อรัง แต่หากอาการเหล่านั้นไม่หายและเกิดร่วมกับต่อมน้ำเหลืองโตโดยไม่เจ็บ อาจเป็นสัญญาณแรกของโรคที่ต้องใส่ใจ การตรวจพบเร็วและรักษาตามแนวทางที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มโอกาสในการหายขาดและใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ
เขียน/เรียบเรียงโดย: ClinicInsights.asia

ข้อมูลอ้างอิง