มะเร็งปากมดลูกกับการตรวจคัดกรอง ที่ผู้หญิงไม่ควรละเลย

“มะเร็ง” จะฟังดูน่ากลัว แต่มะเร็งปากมดลูกถือเป็นหนึ่งในโรคที่สามารถ ตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และมีโอกาสรักษาหายสูงมาก หากผู้หญิงหมั่นตรวจคัดกรองเป็นประจำ ความน่ากลัวของโรคนี้จึงไม่ใช่ตัวโรคเอง แต่คือ “การไม่รู้” และ “การไม่ตรวจ” ต่างหาก

ทำไมต้องตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

มะเร็งปากมดลูกมักไม่แสดงอาการในระยะเริ่มต้น และกว่าจะรู้ตัวก็อาจเข้าสู่ระยะลุกลามแล้ว การตรวจคัดกรองจึงมีบทบาทสำคัญในการ “รู้ให้ทันก่อนสาย” เพราะหากพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะก่อนเป็นมะเร็ง (Precancerous lesions) การรักษาจะง่ายและได้ผลดีมาก

ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ทำอย่างไร และเริ่มเมื่อไร

ปัจจุบันมี 2 วิธีหลักในการตรวจคัดกรอง ทั้งสองวิธีสามารถทำร่วมกันได้ในการตรวจครั้งเดียว เรียกว่า co-testing ซึ่งเหมาะกับผู้หญิงอายุ 30 ปีขึ้นไป

• Pap smear ตรวจเซลล์บริเวณปากมดลูก เพื่อหาความผิดปกติของเซลล์ก่อนเปลี่ยนเป็นมะเร็ง แนะนำให้ตรวจทุก 1–3 ปี เริ่มเมื่ออายุ 25 ปีขึ้นไป
• HPV DNA Test ตรวจหาการติดเชื้อไวรัส HPV ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของมะเร็งปากมดลูก โดยเฉพาะสายพันธุ์ 16 และ 18 วิธีนี้ให้ผลแม่นยำสูง และสามารถเว้นช่วงการตรวจได้ 5 ปีหากผลปกติ

สัญญาณเตือนที่ควรรีบพบแพทย์

หากมีอาการเหล่านี้ ควรพบแพทย์ทันทีเพื่อประเมินโดยละเอียด 

• มีเลือดออกผิดปกติ เช่น หลังมีเพศสัมพันธ์ หรือระหว่างรอบเดือน
• ตกขาวผิดปกติ มีกลิ่นเหม็น หรือมีเลือดปน
• เจ็บท้องน้อยเรื้อรัง หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์

รู้จักชื่อยาและแนวทางรักษามะเร็งปากมดลูก

เมื่อวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งปากมดลูก แพทย์จะวางแผนการรักษาให้เหมาะสมกับระยะของโรคและสุขภาพของผู้ป่วย ซึ่งอาจประกอบด้วย

• Cisplatin / Carboplatin เป็นยาหลักที่ใช้ในการทำเคมีบำบัดร่วมกับการฉายแสง ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำลายเซลล์มะเร็ง
• Paclitaxel ใช้ร่วมกับ Cisplatin หรือ Carboplatin ในกรณีที่โรคลุกลาม หรือแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น
• Bevacizuma เป็นยาแบบ targeted therapy ที่ช่วยตัดเส้นเลือดที่หล่อเลี้ยงก้อนมะเร็ง ใช้ร่วมกับเคมีบำบัดในกรณีมะเร็งระยะลุกลาม
• Immunotherapy เช่น Pembrolizumab ยากลุ่มใหม่ที่ใช้ในผู้ป่วยบางรายที่มีโปรตีน PD-L1 และโรคกลับมาเป็นซ้ำ หรือไม่ตอบสนองต่อเคมีบำบัด

แนวทางการรักษาจะขึ้นกับระยะของโรค 

• ระยะเริ่มต้น อาจรักษาด้วยการผ่าตัด เช่น ตัดปากมดลูกบางส่วนหรือตัดมดลูกทั้งหมด
• ระยะกลาง–ลุกลาม มักใช้วิธีฉายแสงร่วมกับเคมีบำบัด
• ระยะแพร่กระจาย ใช้เคมีบำบัดร่วมกับ targeted therapy หรือ immunotherapy

ทางเลือกป้องกันที่ดีที่สุด วัคซีน HPV

การฉีดวัคซีน HPV ถือเป็นหนึ่งในวิธีป้องกันมะเร็งปากมดลูกที่มีประสิทธิภาพที่สุด โดยเฉพาะหากฉีดตั้งแต่อายุ 9–14 ปี ก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์ วัคซีนจะช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ HPV สายพันธุ์ก่อมะเร็งได้สูงถึง 90%

การใส่ใจตัวเองคือของขวัญที่ดีที่สุด มะเร็งปากมดลูกอาจเป็นภัยเงียบที่ค่อย ๆ คืบคลาน แต่เราสามารถป้องกันได้ด้วยการตรวจคัดกรองเป็นประจำ ฉีดวัคซีน HPV และหมั่นสังเกตอาการผิดปกติของร่างกายอย่างสม่ำเสมอ อย่ารอให้มีอาการก่อนถึงจะไปตรวจนะคะ เพราะการรู้ทัน ย่อมดีกว่ารู้ช้าเสมอ

เขียน/เรียบเรียง โดย: ClinicInsights.asia