ความเศร้าที่มาเฉพาะตอนเย็นทุกวันเกิดจากอะไร
หลายคนอาจเคยประสบกับอารมณ์เศร้าในช่วงเย็นหลังจากทำกิจกร […]
สุขภาพจิต โรคทางอารมณ์ จิตวิทยา
Menu
Menu
ในทุกเช้าของวันใหม่ เรามักให้ความสำคัญกับการล้างหน้า แปรงฟัน อาบน้ำ หรือเลือกเสื้อผ้าสวย ๆ ก่อนออกจากบ้าน แต่กลับมีน้อยคนนักที่หยุดสักนิดเพื่อถามตัวเองว่า “วันนี้จิตใจเราโอเคไหม” สุขภาพจิตและสุขภาพใจมักเป็นพื้นที่ที่ถูกหลงลืม ทั้งที่จริงแล้วสิ่งเหล่านี้คือรากฐานของการดำรงชีวิตอย่างมั่นคง ไม่ว่าจะสุขภาพกายที่แข็งแรง หน้าที่การงานที่ก้าวหน้า หรือความสัมพันธ์ที่ราบรื่น ล้วนต้องอาศัยจิตใจที่มั่นคงเป็นฐานรองรับทั้งสิ้น ในวันที่เราเผชิญกับความกดดันจากงานที่หนัก ความคาดหวังจากครอบครัว ปัญหาทางการเงิน หรือแม้แต่เสียงในหัวของตัวเองที่บอกว่า “ไม่ดีพอ” จิตใจของเราก็เริ่มสะสมความเครียดโดยไม่รู้ตัว หลายคนอาจเริ่มต้นจากอาการเบา ๆ เช่น หงุดหงิดง่าย เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ หรือรู้สึกไม่อยากคุยกับใคร ซึ่งถ้าหากไม่ทันสังเกต อาการเหล่านี้ก็อาจพัฒนาไปสู่ภาวะเครียดเรื้อรัง หรือปัญหาทางอารมณ์ที่ลึกขึ้น
โรคทางสุขภาพจิตที่คนค้นหาบ่อยในปัจจุบัน เช่น โรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล โรคไบโพลาร์ โรคแพนิค และ โรคย้ำคิดย้ำทำ หรือที่เรียกว่า OCD ล้วนเป็นโรคที่อาจเกิดขึ้นได้กับทุกคน ไม่จำกัดเพศ อายุ หรืออาชีพ ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าหลายคนไม่ได้ร้องไห้ตลอดเวลา บางคนยังทำงานได้ ยิ้มได้ พบปะผู้คนได้เหมือนปกติ เพียงแต่ภายในกลับรู้สึกว่าทุกอย่างไร้ความหมาย นี่คืออันตรายของ “ภาวะซึมเศร้าแบบยิ้มได้” ซึ่งทำให้คนรอบตัวไม่ทันสังเกตจนสายเกินไป ส่วนโรควิตกกังวลนั้น มักมาในรูปแบบของความคิดลบซ้ำ ๆ ความกลัวที่ควบคุมไม่ได้ หรือความรู้สึกว่าต้องเตรียมรับมือกับสิ่งร้ายอยู่เสมอ ส่งผลต่อการนอนหลับ สมาธิ และประสิทธิภาพในการใช้ชีวิตประจำวัน
ในขณะที่ผู้ป่วยโรคไบโพลาร์จะมีอารมณ์ขึ้นลงแบบสุดขั้ว บางช่วงรู้สึกพลังงานล้นเหลือ พูดเร็ว คิดเร็ว ใช้เงินไม่ยั้ง มีความมั่นใจเกินเหตุ แต่ในอีกช่วงหนึ่งอาจตกสู่ภาวะหดหู่ หมดแรง นอนติดเตียง และไม่อยากมีชีวิตอยู่ โรคแพนิคก็เป็นอีกโรคหนึ่งที่เกิดขึ้นโดยไม่ทันตั้งตัว ผู้ป่วยจะมีอาการเหมือนหัวใจจะหยุดเต้น เหงื่อแตก มือสั่น รู้สึกเหมือนกำลังจะตาย ทั้งที่ไม่มีเหตุการณ์อันตรายเกิดขึ้นจริง ส่วน OCD หรือโรคย้ำคิดย้ำทำ มักทำให้ผู้ป่วยต้องตรวจสิ่งเดิม ๆ ซ้ำ ๆ เช่น ล็อกประตู ล้างมือ หรือคิดว่าถ้าไม่ทำบางสิ่งจะเกิดเหตุร้าย อาการเหล่านี้สร้างความทุกข์ใจอย่างมาก และใช้เวลาจากชีวิตไปอย่างมหาศาลโดยไม่จำเป็น
สิ่งที่น่ากังวลคือ ผู้ป่วยโรคเหล่านี้จำนวนมากยังรู้สึกอาย ไม่กล้าพูดออกมา ไม่กล้าไปรับการรักษา เพราะกลัวว่าจะถูกมองว่า “เป็นบ้า” ทั้งที่ในความเป็นจริง การพบจิตแพทย์ หรือการขอคำปรึกษาจากนักจิตวิทยาในยุคนี้ คือสิ่งที่หลายประเทศพัฒนาแล้วถือเป็นเรื่องปกติ เช่นเดียวกับการพบแพทย์เมื่อป่วยเป็นโรคหวัดหรือโรคเบาหวาน การบำบัดด้วยวิธี CBT หรือ Cognitive Behavioral Therapy ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าสามารถช่วยผู้ป่วยซึมเศร้า วิตกกังวล หรือผู้มีความคิดลบต่อชีวิตให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความหวังอีกครั้ง
กลุ่มคนที่มักตกหล่นในการดูแลสุขภาพใจคือคนทำงานและผู้ที่ดูเหมือน “โอเคตลอดเวลา” คนเหล่านี้มักทุ่มเท ทำหน้าที่ได้ดี แต่กลับลืมดูแลตัวเอง จนเกิดภาวะหมดไฟ (Burnout) แบบไม่รู้ตัว บางคนเริ่มรู้สึกว่างานไม่มีความหมาย ไม่อยากตื่นมาทำงาน หรือแม้แต่รู้สึกเหนื่อยทั้งที่ไม่ได้ทำอะไร ความรู้สึกเหล่านี้ไม่ควรถูกละเลย เพราะมันอาจเป็นสัญญาณที่จิตใจพยายามบอกว่าถึงเวลาต้องหยุด หายใจ และฟังเสียงตัวเองบ้างแล้ว
การดูแลสุขภาพจิตไม่ใช่เรื่องยากเกินไปหากเราเริ่มต้นจากสิ่งเล็ก ๆ เช่น พูดกับตัวเองด้วยถ้อยคำที่อ่อนโยน เลิกตำหนิตัวเองในสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ ให้เวลากับการพักผ่อนที่แท้จริง หลีกเลี่ยงการเปรียบเทียบชีวิตกับคนอื่นบนโซเชียลมีเดีย และหมั่นตรวจสอบสัญญาณภายในใจเป็นระยะ ๆ ว่าเรากำลัง “โอเคจริงหรือแค่แกล้งโอเค” เพราะสุขภาพจิตดีไม่ใช่แค่การไม่ป่วย แต่คือการรู้เท่าทันความรู้สึกของตัวเอง และรู้ว่าจะดูแลใจอย่างไรในวันที่ทุกอย่างไม่ได้เป็นไปอย่างที่หวัง
สุขภาพใจไม่ใช่เรื่องของใครคนใดคนหนึ่ง ไม่ใช่เฉพาะคนที่มีปัญหา แต่คือสิ่งที่ทุกคนต้องดูแล เช่นเดียวกับการกินอาหารให้ดี ออกกำลังกายให้พอ และพักผ่อนให้เพียงพอ ทุกวันของชีวิตเต็มไปด้วยเรื่องราวที่เราต้องเจอ ทั้งดีและร้ายปะปนกันไป จิตใจคือด่านแรกที่ต้องรับมือกับสิ่งเหล่านั้น ดังนั้นการฝึกให้ใจเข้มแข็ง ไม่ใช่การทำให้ไร้อารมณ์ แต่คือการเข้าใจอารมณ์และอยู่กับมันอย่างไม่ปฏิเสธ
อย่ารอให้ใจพังแล้วค่อยมาซ่อม เพราะบางครั้งความเสียหายก็ลึกเกินจะเยียวยาได้ในเวลาสั้น ๆ การหมั่นดูแลใจตั้งแต่วันนี้ คือการลงทุนกับความสุขที่มั่นคงระยะยาว และไม่มีวันขาดทุน
